Als ZZP'er heeft u geen werkgever die pensioenpremies afdraagt. U bouwt dus geen pensioen op via een pensioenfonds, tenzij u als zzp'er nog verplicht deelneemt aan een bedrijfstakpensioenfonds (zoals veel zzp'ers in de zorg of bouw). Hoe zorgt u dan voor uw pensioen? En hoe doet u dat zo fiscaal voordelig mogelijk?
Uw pensioenopties als ZZP'er
Er zijn vier hoofdopties voor pensioenopbouw als zelfstandige:
- Lijfrente (banksparen of verzekering)
- Fiscale Oudedagsreserve (FOR), afgeschaft per 1 januari 2023 voor nieuwe reserveringen
- Beleggen in box 3
- Eigen woning als pensioen
Lijfrente: de meest aantrekkelijke optie
Een lijfrente is een spaar- of beleggingsrekening waarbij uw inleg aftrekbaar is in box 1 (tot een maximum), en waarover u pas belasting betaalt als u de uitkering ontvangt, waarschijnlijk in een lager belastingtarief. Dit maakt lijfrente fiscaal zeer aantrekkelijk voor ondernemers die nu in een hoog tarief zitten.
Hoeveel u mag inleggen hangt af van uw jaarruimte en uw reserveringsruimte. De jaarruimte is ruwweg: 30% van uw winst (na aftrek van de franchise, circa 15.000 euro in 2025), minus de pensioenaangroei via eventuele andere pensioenregelingen.
Voorbeeld: bij een winst van 60.000 euro en geen andere pensioenopbouw bedraagt de jaarruimte globaal: (60.000 - 15.000) x 30% = 13.500 euro. Dit bedrag kunt u aftrekken van uw inkomen in box 1.
Banksparen of lijfrenteverzekering?
Banksparen (lijfrentespaarrekening of lijfrentebeleggingsrekening) heeft de voorkeur van de meeste financieel adviseurs boven een traditionele lijfrenteverzekering. Redenen:
- Lagere kosten (geen verzekeringsopslag)
- Bij overlijden gaat het opgebouwde vermogen naar uw erfgenamen (bij een verzekering vervalt dit vaak)
- Meer flexibiliteit in de uitkeringsfase
De Fiscale Oudedagsreserve (FOR): afgeschaft
Tot 2023 konden ondernemers jaarlijks een bedrag reserveren als Fiscale Oudedagsreserve, een boekhoudkundige reserve op de balans die de belasting uitstelde. Sinds 1 januari 2023 kunt u geen nieuwe FOR meer opbouwen. Bestaande reserves mogen nog worden afgewikkeld via lijfrente of uitkering.
Had u een FOR opgebouwd? Dan is het verstandig om te bekijken of u deze omzet in een lijfrente, waarvoor u als ondernemer een gunstige tijdelijke faciliteit kunt benutten. Vraag advies aan uw boekhouder.
Beleggen in box 3
U kunt ook gewoon vrij beleggen voor uw pensioen, zonder fiscale inpakking. Nadeel: het vermogen wordt belast in box 3 (vermogensrendementsheffing op basis van een forfaitair rendement). Voordeel: volledige flexibiliteit, geen blokkering tot pensioendatum, geen inleg-aftrekplafond.
Beleggen in box 3 is een goed aanvulling op een lijfrente, maar geen vervanging. De fiscale voordelen van lijfrente zijn substantieel genoeg om die mogelijkheid altijd eerst te benutten.
Hoe start u?
Start met het berekenen van uw jaarruimte (dit staat op uw aanslag inkomstenbelasting of kunt u berekenen via Mijn Belastingdienst). Open daarna een lijfrentebeleggingsrekening bij een bank of vermogensbeheerder. Maak de inleg jaarlijks aftrekbaar in uw aangifte inkomstenbelasting.
Tip: reserveer maandelijks een vast bedrag en overboek dat automatisch naar uw lijfrenterekening. Zo bouwt u gestaag op zonder dat u er bewust aan hoeft te denken.
Pensioen als onderdeel van uw totale financieel plan
Pensioenopbouw is niet iets wat u apart regelt van uw boekhouding. De keuzes die u maakt (lijfrente, rechtsvorm, hoogte van uw eigen salaris als DGA) hebben directe fiscale gevolgen. Een goede boekhouder denkt hierover met u mee en helpt u de meest voordelige keuzes te maken voor nu en later.
Gerelateerde artikelen
Bas van Mook
Boekhouder en eigenaar van Van Mook Administratie & Advies in Berkel-Enschot. KvK 97207241.
Bas helpt ZZP'ers en ondernemers in regio Tilburg met boekhouding, belastingaangiftes en fiscaal advies.